على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2693

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

الصيرفى : پول دزديد آن صراف در ميان انگشتان خود . قفول ( qoful ) ا . ع . ج . قفل ( qofl ) . قفول ( qoful ) م . ع . قفل من سفره قفولا ( از باب نصر و ضرب ) : برگشت از سفر . و قفل الفحل قفولا ( از باب ضرب ) : برانگيخته شد آن گشن از براى گشنى . و قفل الطعام : نگاهداشت گندم را تا بگرانى فرو شد . و قفل الجلد قفولا : ( از باب نصر و سمع ) : خشك شد آن پوست . و قفل الشيئ قفلا و قفولا ( از باب نصر ) : اندازه كرد آن چيز را كه چندان است . و قفل القوم الطعام : فراهم آوردند آن گروه گندم را . و قفل الشجر قفلا و قفولا ( از باب نصر و سمع ) : خشك شد آن درخت . قفوله ( qofule ) ا . پ . گلوله و گروهه . و گروههء از نخ . قفون ( qofun ) م . ع . قفن فلانا قفونا ( از باب ضرب ) : مرد فلان . و قفن فلانا : زد پس گردن فلان را . و قفن الكلب : از سر زبان آب خورد آن سگ و يا از خنور آب خورد . و قفن الشاة : از قفا ذبح كرد آن گوسپند را و هو منهى عنه . قفه ( qoffe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بلندى و جاى بلند . و قفهء منار : نشيمنى كه بالاى منار مىسازند . قفى ( qafy ) م . ع . قفى فلانا قفيا ( از باب ضرب ) : بر پس گردن فلان زد . و قفى الشاة : از قفا ذبح كرد آن گوسپند را . قفى ( qafiyy ) ا . ع . آنكه قائم‌مقام ديگرى باشد . يقال : هو قفيهم اى الخلف منهم . و داناى علم . و مهربان . يق : انا قفى به : من مهربانم به او . و مهمان گرامى كرده . و آنچه مهمان را بدان گرامى كنند از طعام و جز آن . و بهترين و برگزيده‌ترين از برادران . و متهم از جماعت برادران ( از اضداد است ) . و تهمت . و دشنام . قفى ( qofiyy ) و ( qefiyy ) ع . ج . قفا ( qaf ) . قفية ( qofyat ) ا . ع . مغاكى كه جهة شكار ددان سازند . قفية ( qafiyyat ) ا . ع . آنچه مهمان را بدان گرامى كنند . و نايب و قائم مقام كسى . يقال : هو قفيتهم اى الخلف منهم . و فزونى كه يكى را بر ديگرى باشد . قفية ( qafiyyat ) ص . ع . شاة قفية : گوسپند ذبح كرده شده از قفا . قفيحة ( qafihat ) ا . ع . مسكه‌اى كه بر آن شير گوسپند دوشند . قفيخة ( qafixat ) ا . ع . يك نوع طعامى كه از خرما و پيه ترتيب دهند . و اندام پرگوشت . قفير ( qafir ) ا . ع . نان بىنان خورش . و جلت بزرگ از خرما . و سرگين خشك . و سبد . قفيرة ( qofayrat ) ا . ع . نام مادر فرزدق . قفيز ( qafiz ) ا . ع . - مأخوذ از كفيز فارسى - پيمانه‌اى كه عبارت از هشت مكاكيك است . و اندازه‌اى از زمين مساوى يك صد و چهل و چهار ذراع . ج : اقفزة و قفزان . قفيز ( qafiz ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پيمانه‌اى مقدار دوازده صاع و هر صاع هشت رطل . و از زمين مقدار يك‌صد و چهل و چهار گز شرعى . و قفيز پر آمدن : بسر آمدن زندگى و آخر شدن و بانتها رسيدن مدت حيات . قفيز ( qofayz ) ا . ع . نام غلامى مر آن حضرت صلى اللّه عليه و آله را . قفيزى ( qoffayz ) ا . ع . نام بازى مر كودكان تازى را كه چوبى برپاى كنند و از بالاى آن برجهند . قفيص ( qafis ) ا . ع . آهن فدان و حلقهء آن . قفيط ( qafit ) ص . ع . مرد بسيار جماع . يق : رجل قفيط . قفيف ( qafif ) ا . ع . گياه خشك . و تره . و سبزى نيكوى خشك . يق : الابل فيما شاءت من جفيف و قفيف . قفيل ( qafil ) ا . ع . تازيانه . و آنچه خشك شود از درخت . و گلاب . و راه تنگ در كوه كه دويدن را نشايد گويا كوچهء در بسته است . و نام گياهى . و نام موضعى . قفيل ( qafil ) ص . ع . پوست و چوب خشك . قفين ( qafin ) ص . ع . از قفا ذبح كرده شده . قفين ( qefin ) ع . ج . قفا ( qaf ) . قفينة ( qafinat ) ص . ع . شاة قفينة : گوسپند از قفا ذبح كرده . ققة ( qeqat ) ا . ع . پليدى كودك . و آواز كودك . و آوازى كه بدان كودكان را ترسانند و يا از چيزى باز دارند . ققة ( qaqqat ) و ( qeqqat ) ا . ع . پليدى كودك . و تدبير بد . يق : وقع فى ققة : در بد تدبيرى افتاد . و كذلك : فى ققة . ققدان ( qaqad n ) ا . پ . خريطهء عطار . ققق ( qaqaq ) ا . ع . پليدى كودك . قققة ( qaqaqat ) ا . ع . پليدى كودك . و كلاغ آموخته‌اى كه سخن مىگويد . ققنس ( qaqnos ) و ققنوس ( qaqnus ) و ( qoqnus ) ا . پ . نام مرغى افسانه‌اى گويند هزار سال عمر مىكند و عاقبت مىسوزد و نيز گويند علم موسيقى را از اين مرغ آموخته‌اند . قل ( qall ) ا . ع . ديوار كوتاه . قل ( qell ) ا . ع . هستهء خرماى يگانه رسته و سست . و لرزه و فسرء . يق : اخذه قل اى رعدة . و لرزهء از خشم و يا از طمع . ج : قلل ( qelal ) . قل ( qell ) و ( qoll ) ا . ع . كمى . يق :